Tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá nhằm giảm người hút thuốc lá

Tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá nhằm giảm người hút thuốc lá

Tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá nhằm giảm người hút thuốc lá

Tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá nhằm giảm người hút thuốc lá

Tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá nhằm giảm người hút thuốc lá
Tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá nhằm giảm người hút thuốc lá
Trang thông tin điện tử tổng hợp tri thức & công nghệ

Tin tức

Tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá nhằm giảm người hút thuốc lá

05-12-2017 10:57:29 PM - 570

Tăng thuế làm đẩy giá thuốc lá tăng nhằm làm giảm sức mua các sản phẩm thuốc lá là một trong những biện pháp tài chính hiệu quả nhất để giảm tỷ lệ người sử dụng thuốc lá trong các tầng lớp dân cư, đặc biệt ở những người trẻ và giảm những hậu quả có hại cho sức khỏe do thuốc lá gây ra.

Giá thuốc lá rẻ là nguyên nhân tăng tỷ lệ người hút thuốc

Đây là thông điệp mà Quỹ Phòng chống tác hại thuốc lá gởi cho các cơ quan truyền thông khi cho rằng, thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) ở Việt Nam đang rất thấp nên đã đưa giá thuốc lá ở Việt Nam hiện đang rất rẻ so với thế giới và khu vực, trong khi sức mua thuốc lá đang gia tăng. Nếu không tăng thuế mạnh để kìm hãm đà tăng tiêu dùng thuốc lá thì người dân Việt Nam, đặc biệt là thế hệ thanh thiếu niên sẽ còn phải gánh chịu nhiều hệ lụy do sử dụng thuốc lá.

Nếu không tăng thuế mạnh để kìm hãm đà tăng tiêu dùng thuốc lá thì người dân Việt Nam, đặc biệt là thế hệ thanh thiếu niên sẽ còn phải gánh chịu nhiều hệ lụy do sử dụng thuốc lá.
Nếu không tăng thuế mạnh để kìm hãm đà tăng tiêu dùng thuốc lá thì người dân Việt Nam,
đặc biệt là thế hệ thanh thiếu niên sẽ còn phải gánh chịu nhiều hệ lụy do sử dụng thuốc lá.

Vấn đề này được thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Tuấn Lâm, Văn phòng tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam lập luận, hiện luật thuế hiện hành, thuế TTĐB của thuốc lá bằng 70% giá xuất xưởng. Tuy nhiên khi tính theo chuẩn quốc tế là thuế trong giá bán lẻ, thì tỷ lệ thuế của Việt Nam có thuế VAT chỉ chiếm khoảng 35,6%. Tỷ lệ này thấp hơn nhiều so với trung bình thế giới là 56% và thấp hơn đa số các nước Asean.

Chính vì thuế thấp nên giá thuốc lá ở Việt Nam cũng thuộc loại rẻ nhất so với trên thế giới và trong khu vực. Trong khi thuế và giá thuốc lá còn thấp, thu nhập bình quân đầu người ở Việt Nam không ngừng gia tăng trong những năm qua nên so với tương quan thu nhập, giá thuốc lá đang ngày càng trở nên dễ mua hơn, sức mua thuốc lá của người dân ngày càng gia tăng. Từ năm 2005 đến 2016 thu nhập danh nghĩa theo đầu người (GDP) đã tăng gấp 4,7 lần trong khi giá thuốc lá chỉ tăng 2,2 lần.

Phân tích sức mua thuốc lá bằng chỉ số “Giá thuốc lá tính theo phần trăm thu nhập quốc dân trên đầu người” cho thấy, nếu như năm 2005 người dân phải bỏ 9% thu nhập để mua 100 bao thuốc lá Vinataba 20 điếu, thì tỷ lệ này đã giảm dần và đến năm 2016 người dân chỉ còn phải bỏ ra 4,3% thu nhập để mua 100 bao thuốc lá cùng loại.

Như vậy, trong những năm qua dù thuế và giá thuốc lá ở Việt Nam có tăng nhưng mức tăng không đủ để theo kịp mức tăng của thu nhập bình quân đầu người và lạm phát. Thuế và giá thuốc lá ở Việt Nam còn đang rất rẻ so với thu nhập của người dân và so với các nước trong khu vực cũng như thế giới. Điều này đã làm tăng sức mua thuốc lá của người Việt Nam trong những năm qua.

Cũng theo bác sĩ Lâm, việc xem xét giải pháp tăng mạnh thuế tiêu TTĐB thuốc lá sẽ là một giải pháp cùng thắng cho Việt Nam bởi vừa tăng thu cho ngân sách nhà nước, đồng thời giảm được nguy cơ  gây bệnh tật và tử vong liên quan đến thuốc lá trong tương lai, giảm chi tiêu chăm sóc sức khỏe, ngăn ngừa thanh thiếu niên hút thuốc và nhiều người được cứu sống. 

Cụ thể hơn, thạc sĩ, bác sĩ Phan Thị Hải, Phó Giám đốc Quỹ Phòng chống tác hại thuốc lá khuyến nghị mức bổ sung thuế tuyệt đối cần ở mức tối thiểu 2.000 đồng/bao thuốc lá và tiếp tục điều chỉnh mức thuế suất tuyệt đối ở các năm tiếp theo để ít nhất theo kịp lạm phát và tăng trưởng thu nhập. Với phương án đề xuất này, không những nguồn thu ngân sách nhà nước từ thuế sẽ tăng thêm đáng kể mà tỷ lệ hút thuốc lá ước tính sẽ giảm được 3% vào năm 2020. Mức giảm này, sẽ giúp đạt được một nữa mức giảm cần thiết để đạt mục tiêu đề ra về giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá của Chiến lược quốc gia về Phòng chống tác hại thuốc lá đến năm 2020 là giảm 6,3% từ 45,3% năm 2015 xuống 39% vào năm 2020, bác sĩ Hải cho biết.

Tăng thuế sẽ tăng thuốc lá nhập lậu? 

Ở góc độ khác, các công ty sản xuất thuốc lá luôn “kêu ca” khi cho rằng việc tăng thuế thuốc lá nhằm tăng giá trị thuốc lá vô tình lại kích cầu cho buôn lậu và trong khi công tác chống buôn lậu chưa mang lại nhiều kết quả. Với lập luận này xem ra khá thành công để các công ty thuốc lá tạo áp lực đến các nhà hoạch định chính sách mỗi khi Chính phủ có dự thảo tăng thuế, đó là bài học kinh nghiệm đã được ghi nhận ở rất nhiều quốc gia trong đó có Việt Nam trong suốt quá trình cải cách thuế thuốc lá. 

Kiểm soát thuế sẽ chặn đứng tác hại của thuốc lá.
Kiểm soát thuế sẽ chặn đứng tác hại của thuốc lá.

Giải đáp cho vấn đề này, bác sĩ Lâm cho là thiếu cơ sở, bởi trên thực tế, việc tăng thuế, tăng giá thuốc lá không phải là nguyên nhân chính làm gia tăng buôn lậu thuốc lá ở nước ta bởi nhiều lý do. Đó là giá của phần lớn thuốc nhập lậu cao hơn giá thuốc lá hợp pháp được sản xuất trong nước. Theo kết quả của khảo sát toàn cầu về sử dụng thuốc lá ở người trưởng thành năm 2010 (GATS), gần 90% thị phần thuốc lá nhập lậu là các nhãn hiệu thuốc Jet và Hero là những nhãn hiệu thuốc lá không được sản xuất trong nước, trong khi giá của các sản phẩm này cao hơn mức giá trung bình của thuốc lá hợp pháp khoảng từ 30% đến 60%.  

Với những nhãn hiệu có cả sản phẩm sản xuất trong nước và nhập lậu thì giá của thuốc lá lậu cũng cao hơn. Theo nghiên cứu giá thuốc lá của Vụ Chính sách thuế, Bộ Tài chính năm 2013, giá trung bình 1 bao thuốc Malboro đỏ hợp pháp là 22.700 VNĐ trong khi thuốc lá lậu cùng loại có giá là 25.000 VNĐ. 

Hơn nữa, hương vị (hay còn gọi là “gu hút”) tác động nhiều hơn đến việc lựa chọn thuốc lá lậu tại Việt Nam, chứ không phải giá cả. Sự khác biệt về “gu” hút thuốc là một trong những nguyên nhân thúc đẩy hoạt động buôn lậu. Bởi đặc tính của sản phẩm thuốc lá là mỗi loại có những hương vị riêng và chúng có thể gây nghiện. Vì thế, khi người tiêu dùng đã quen với một loại sản phẩm thuốc lá nào thì họ có xu hướng thích dùng loại đó và không thay đổi loại thuốc lá hút cho dù giá của chúng có thể cao hơn so với các nhãn hiệu khác. 

Thực tế, Việt Nam mới chỉ điều chỉnh thuế về một mức vào năm 2006 và tăng thuế vào năm 2008 và 2014 trong khi buôn lậu thuốc lá là vấn đề xảy ra từ nhiều năm nay. Và thực tế, lượng thuốc lá lậu biến động tăng, giảm qua các năm nhưng không liên quan tới các thời điểm tăng thuế. 

Theo số liệu của Hiệp hội thuốc lá, từ 2007 đến 2009, lượng thuốc lá lậu tăng bình quân là 117 triệu bao mỗi năm. Cũng trong giai đoạn này, thuế TTĐB đối với thuốc lá tăng từ 55% năm 2007 lên 65% vào năm 2008. Nhưng giai đoạn sau tăng thuế từ 2009-2011, lượng thuốc lá lậu vào nước ta lại có xu hướng giảm nhẹ từ 870 triệu bao năm 2009 xuống 750 triệu bao năm 2011. Từ 2011 đến 2013, mặc dù Nhà nước không tăng thuế, nhưng lượng thuốc lá lậu lại gia tăng mạnh từ 750 triệu bao năm 2011 lên 930 triệu bao năm 2013.

Một báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới mà bác sĩ Lâm đưa ra cho thấy, thực tế ở 76 quốc gia có mức giá thuốc lá thấp, tình trạng buôn lậu thậm chí lại xảy ra nhiều hơn so với những quốc gia có mức giá thuốc lá cao. Ngược lại, có những quốc gia có mức thuế và giá trung bình của thuốc lá rất cao nhưng mức độ buôn lậu lại thấp, điển hình như Thụy Điển là nước có giá thuốc lá cao nhất thế giới nhưng lại có tỷ lệ buôn lậu thuốc lá thấp nhất thế giới.

Từ đó cho thấy để ngăn ngừa buôn lậu thì biện pháp phù hợp phải là tăng cường kiểm soát thuốc lá lậu thay vì do dự tăng thuế. Lợi ích mà tăng thuế thuốc lá mang lại là không thể so sánh với việc chống buôn lậu.

Hiệu quả của hoạt động kiểm soát buôn lậu phụ thuộc vào nhiều yếu tố như các chính sách phòng chống buôn lậu, khả năng kiểm soát tại biên giới, năng lực hoạt động của các cơ quan quản lý thị trường tại các địa bàn, mức độ minh bạch hay tham nhũng trong công tác chống buôn lậu của thuốc lá… Ngay cả không tăng thuế thì cũng không làm giảm được buôn lậu nếu như không có các biện pháp kiểm soát buôn lậu tốt. Trong khi đó, nếu tình trạng buôn lậu diễn biến phức tạp, chưa quản lý được, mà lại không tăng thuế hay tăng thuế cầm chừng thì càng khiến cho tiêu dùng thuốc lá gia tăng. 

Do đó kiểm soát buôn lậu và tăng mạnh thuế thuốc lá là hai biện pháp cần đồng thời thực hiện. Nhà nước có thể dùng một phần nguồn thu từ thuế để bổ trợ cho hoạt động kiểm soát buôn lậu. Đồng thời, khi hoạt động buôn lậu được kiểm soát tốt thì sẽ làm tăng thêm hiệu quả của chính sách thuế. 

Quan trọng hơn, ngay cả khi có buôn lậu, thì tăng thuế vẫn đạt được những hiệu quả mong muốn. Đây chính là kết luận của Ngân hàng Thế giới: “Buôn lậu thuốc lá là một vấn đề nghiêm trọng. Nhưng ngay cả khi có buôn lậu thì bằng chứng từ nhiều quốc gia cho thấy tăng thuế thuốc lá vẫn làm tăng thu ngân sách và giảm tiêu dùng. Bác sĩ Lâm chia sẻ.

Thanh Thủy/Tri thức & Công nghệ

Tin liên quan

Đô thị thông minh: Giúp chính quyền phục vụ tốt hơn

12:04 17/11/2018
Đô thị thông minh là công cụ giúp chính quyền vượt qua một số thách thức trong quá trình phát triển. Ở nước ta, một số địa phương đang chủ động xây dựng các đề án phát triển đô thị thông minh, tuy nhiên trong thực hiện còn khá lúng...

Quảng bá hàng thủy sản Việt Nam tại Ấn Độ

19:51 14/11/2018
Các doanh nghiệp Việt Nam tham gia quảng bá hàng thủy sản tại Hội chợ quốc tế hàng tiêu dùng (IITF) lần thứ 38 tại Ấn Độ là một trong những hoạt động xúc tiến thương mại quan trọng, góp phần thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế - thương...

Doanh nghiệp Đức kỳ vọng về kinh tế Việt Nam

22:30 13/11/2018
Báo cáo của doanh nghiệp Đức nhận định, nền kinh tế Việt Nam tiếp tục tăng trưởng. Việc kết thúc đàm phán với EU về Hiệp định thương mại tự do giữa EU và Việt Nam đã tạo đà phát triển kinh tế ở Việt Nam.

Tận dụng cơ hội từ CPTPP: Đẩy mạnh cải cách thể chế

19:49 12/11/2018
Trong bối cảnh kinh tế hội nhập, những cơ hội từ CPTPP càng quý giá... Các cam kết tiêu chuẩn cao của nền thương mại hiện đại sẽ là động lực và áp lực để đẩy nhanh tiến trình cải cách, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường,...

Áp dụng tiêu chuẩn quốc gia về nông nghiệp hữu cơ

13:22 07/11/2018
Những năm gần đây, nông nghiệp hữu cơ trở thành vấn đề thời sự trong sản xuất nông nghiệp. Người người, nhà nhà làm nông nghiệp hữu cơ. Tuy nhiên, làm nông nghiệp sạch thì dễ nhưng để làm được nông nghiệp hữu cơ lại không đơn...

TP. Hồ Chí Minh kêu gọi đấu thầu xử lý rác: Doanh nghiệp khó đáp ứng tiêu chí

13:18 07/11/2018
Thực hiện chủ trương giảm thiểu ô nhiễm môi trường, tăng nguồn điện sạch cho thành phố, TP. Hồ Chí Minh đang kêu gọi các nhà đầu tư trong và ngoài nước đủ năng lực tham gia đấu thầu xử lý rác, cùng chung tay giảm thiểu ô nhiễm môi...

Giải pháp nào tháo gỡ cho dự án cao tốc BOT Trung Lương - Mỹ Thuận?

20:25 04/11/2018
Chấm dứt hợp đồng BOT với nhà đầu tư hoặc chấp thuận tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong huy động vốn để nhà đầu tư tiếp tục thực hiện dự án cao tốc BOT Trung Lương - Mỹ Thuận. Đó là 2 phương án được Bộ Tài chính và Bộ Giao...

Giải pháp nào xóa bỏ nạn “nhũng nhiễu”, “bôi trơn”?

10:40 29/10/2018
Có thể nói, “tham nhũng vặt” đã trở thành vấn đề bức xúc của xã hội. Nó xuất hiện ở hầu hết lĩnh vực của đời sống. Đặc biệt người dân, doanh nghiệp khi muốn thực hiện thủ tục hành chính nhanh gọn thì cần “biết ý”, có...

Tấp nập mua bán ngoại tệ “chợ đen”: Buông lỏng quản lý?

10:34 29/10/2018
Thị trường “chợ đen” ngoại tệ vẫn hoạt động tấp nập, dù Ngân hàng Nhà nước đã quy định cụ thể các tổ chức được phép thu đổi ngoại tệ. Vậy đâu là nguyên nhân của tình trạng này? Có hay không sự buông lỏng quản lý của...

Định hướng sửa đổi Luật Bảo hiểm y tế

20:37 23/10/2018
Quá trình triển khai Luật Bảo hiểm y tế (BHYT) thời gian qua đã phát sinh một số hạn chế, bất cập. Trong đó, các văn bản hướng dẫn còn thiếu cụ thể, thiếu đồng bộ với các văn bản quy phạm pháp luật khác, gây ra những khó khăn, vướng...

Ngày làm việc thứ hai, Kỳ họp thứ Sáu, QH Khóa XIV: Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng được bầu giữ chức Chủ tịch Nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam

20:30 23/10/2018
Chiều 23/10, dưới sự điều hành của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân, Quốc hội họp tại Hội trường, thảo luận về công tác nhân sự.

Giá xăng E5 giảm từ 15 giờ chiều nay (22/10)

19:28 22/10/2018
Liên Bộ Tài chính - Công Thương vừa phát đi thông báo về việc điều hành giá xăng dầu vào 15h chiều 22/10. Theo đó, giá xăng E5 sẽ giảm nhẹ 224 đồng/lít; xăng RON95 giảm 144 đồng/lít; các mặt hàng dầu diesel 0.05S, dầu hỏa và dầu mazut...

Trình Chính phủ phương án cắt giảm trên 70% điều kiện đầu tư kinh doanh

10:17 18/10/2018
Bộ Công Thương đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa và chuyển hậu kiểm 202/561 điều kiện thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ (tương đương với 36%). Như vậy, với việc cắt giảm, đơn giản hóa lần 1 tại Nghị định 08/2018/NĐ-CP là...

Lúa mỳ nhập khẩu lẫn cỏ kế đồng: Tạm thời chưa bắt buộc tái xuất

10:08 18/10/2018
Sau khi cơ quan kiểm dịch phát hiện 1,6 triệu tấn lúa mỳ nhập khẩu lẫn cỏ kế đồng trong gần 4 triệu tấn lúa mỳ đã nhập khẩu từ tháng 5/2018 đến nay, sáng 17/10, Cục Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Bộ NN...

Cải cách thể chế quyết định tăng trưởng dài hạn

10:02 18/10/2018
“Điều chúng tôi lo ngại là lấy lý do bối cảnh bất định phải ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát để làm chậm quá trình cải cách. Đồng ý điều đó là quan trọng, nhưng không thể dừng quá trình cải cách được, bởi đây là...

Vietnam Airlines và Jetstar Pacific được xếp hạng cao nhất về an toàn hàng không

14:53 17/10/2018
Vietnam Airlines và Jetstar Pacific đã được xếp hạng tuyệt đối 7/7 sao về an toàn hàng không bởi AirlineRatings - website uy tín thế giới chuyên đánh giá về mức độ an toàn và chất lượng dịch vụ của hơn 435 hãng hàng không toàn cầu.

Nhiều tiềm năng phát triển kinh tế chia sẻ

08:32 16/10/2018
Việt Nam có nhiều tiềm năng để phát triển kinh tế chia sẻ. Tuy nhiên, vì là lĩnh vực mới nên nhận thức cũng như hành lang pháp lý chưa rõ ràng. Muốn phát triển mô hình này, trước tiên phải thống nhất về nhận thức cũng như phải biết...

Quý 3/2018: Thị trường ngoại hối biến động mạnh, thanh khoản hệ thống eo hẹp

19:11 14/10/2018
Theo Nhóm nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR), thị trường ngoại hối biến động mạnh. Việc Fed tăng lãi suất lần thứ ba trong quý 3/2018 cùng với những diễn biến căng thẳng thương mại Mỹ-Trung đã đẩy giá trị đồng...

Việt Nam hội nhập quốc tế sâu rộng, đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương

19:06 14/10/2018
Hoạt động của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc lần này đồng thời truyền tải thông điệp Việt Nam hội nhập quốc tế sâu rộng, đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương, đóng góp xây dựng, định hình các thể chế đa phương, tham gia hiệu...

Công bố bộ chỉ tiêu đánh giá mức độ phát triển doanh nghiệp: Nền tảng nâng cao “sức khỏe” kinh tế

19:00 14/10/2018
Sáng 13/10, Ban Chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp phối hợp Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức công bố Bộ chỉ tiêu đánh giá mức độ phát triển doanh nghiệp cả nước và các địa...
Xem nhiểu nhất
Gọi điện SMS Chỉ Đường